88خانه‌هاى همسران پيامبر(ص) پس از رحلت آن حضرت، همچنان در دست آنان باقى بود و گاهى براى كسى وصيت كرده يا مى‌فروختند تا اينكه در دوران خلافت وليد بن عبدالملك، تخريب و به فضاى مسجد افزوده شد. چون پيامبر در محل سكونت عايشه، يعنى منتهااليه ضريح و ديوار كنونى حجره به سمت قبله دفن شد، عايشه همچنان در نيمى از منزل ساكن بود كه اين نيمه نيز در زمان وليد بن عبدالملك، همراه ساير خانه‌هاى همسران و دختران پيامبر(ص) تخريب و در اطراف مرقد منوّر، ديوارى پنج ضلعى بنا شد. ¹

حُدَيبِيه

: نام اين منطقه برگرفته از درخت «حدباء» است. اين منطقه در 24 كيلومترى غرب مسجدالحرام در راه جدّه، واقع شده و در حال حاضر به آن «شُمَيسى» نيز گفته مى‌شود. در سال ششم هجرت در همين منطقه، اصحاب زير درختى به نام «سمره» تا پاى جان با پيامبر(ص) پيمان بستند كه به «بيعت رضوان» يا «بيعت شجره» معروف شد. در زمان خليفه دوم آن را قطع كردند و در جايش مسجدى ساختند تا يادآور خاطره اين حادثه عظيم باشد. به مدخل «مسجد شجره در حديبيه» رجوع كنيد.

حَرَم

: در لغت به معناى حرمت، منع و نيز آنچه احترامش واجب و

هتك حرمتش حرام است، مى‌باشد و در اصطلاح فقه، به شهر مكه و بخشى از اطراف آن گفته مى‌شود. پيامبر(ص) فرمودند: «خداوند سبحان مكه را حرم قرار داد و مردم آن را حرم قرار ندادند. براى كسى كه به خدا و روز جزا ايمان دارد، حلال و روا نيست كه خونى در آن سرزمين