70آخرين آنها «جمره عقبه يا عقبى» است كه به نظر برخى، سرحدّ منا با مكه به شمار مىرود و «كُبرى، عُظمى و قُصوى» نيز ناميده شده است. فاصله جمره عقبى و وسطى 250 متر و ميان وسطى و اولى دويست متر است. حاجيان بايد در روز دهم ذىحجه، جمره عقبه را رمى كنند و سپس در دو روز بعد، يعنى يازدهم و دوازدهم نيز بر هر سه جمره سنگ بزنند. به سبب محدود بودن زمانِ رمى و شدت ازدحام حجاج در آن هنگام، در سالهاى اخير اين مناسك با تلفاتى همراه بوده و ازاينرو حكومت عربستان سعودى بارها محدوده رمى جمرات را گسترش داده است؛ از جمله بعد از 1343 ش / 1383 ق مسير حركت حاجيان را به سوى جمرات دو طبقه كردند تا حاجيان بتوانند از بالا نيز رمى كنند؛ لذا بر ارتفاع جمرات افزودند. در سالهاى بعد نيز جمرات سهگانه كه به صورت استوانه كوچك چهار ضلعى بود، به شكل ديوار مستطيل بزرگ به طول ده متر و ارتفاع چهار متر درآمد تا حاجيان راحتتر بتوانند بر آن سنگ بزنند و مجبور نباشند براى سنگ زدن به يك استوانه كوچك، گرفتار مشكل شوند. اين افزودگىها بر جمرات، عمدتاً در كنارهها صورت گرفت و جاى اصلى جمرات، تقريباً در وسط اين ديواره جديد بوده است.
در حديثى از امام صادق(ع) آمده است: علت رمى جمرات آن است كه شيطان در محل جمره بر ابراهيم(ع) ظاهر شد. جبرئيل از ابراهيم خواست تا هفت سنگ به او بزند و با زدن هر سنگ، تكبير بگويد.
ابراهيم(ع) چنين كرد و اين سنّت شد. 1