100عبادت بيان ننمودهاند.
اگر عبادت را به معناى مطلق خضوع يا نهايت خضوع بدانيم، بىشك تعريف كاملى براى رساندن معناى شرعى عبادت نيست و معيار قرار دادن آن، موجب غفلت از معناى حقيقى عبادت است. بىترديد از تعريف لغوى عبادت نمىتوان قاعده و ملاك مشخص و دقيقى براى تشخيص مفهوم شرعى و قرآنى عبادت بهدست آورد؛ زيرا تعريف عبادت به معناى مطلق خضوع، معنايى اعم را افاده مىكند كه هر خضوعى را شامل مىشود.
تعريف شيخ شلتوت نيز كه عبادت را به معناى نهايت خضوع يا خضوع بىنهايت مىداند، ابهام دارد و مفهوم مشخصى ندارد؛ زيرا خضوع افزون بر جنبه ظاهرى، جنبه قلبى و باطنى نيز دارد و امور قلبى اندازهپذير نيستند. افزون بر اين، خضوع نامحدود از بشر ساخته نيست؛ چراكه كار بىنهايت مخصوص موجود بىنهايت است.
اين معيار و قيد «بىنهايت»، در مفهوم عبادت لحاظ نشده است و از نظر شرع، عبادات مشروط به خضوع بىنهايت نيست؛ زيرا هر فردى كه به خدا توجه داشته باشد يا براى خدا ذكرى بگويد يا عملى را هرچند اندك انجام دهد، خدا را عبادت كرده است. در واقع عبادت بودن عمل، فقط مشروط به اين است كه گفتار و رفتار براى خدا و به قصد عبادت و اطاعت و كسب رضاى او انجام شود.
بنابراين لازم نيست خضوع بىنهايت باشد تا عبادت ناميده شود؛ براى مثال نماز نوعى دعا، ذكر و ستايش خداوند است، كه از افراد مختلف با درجات فهم و ايمان متفاوت صادر مىشود و همه كسانى كه