46پيامدهاى اساسى حج مى‌داند و به حج‌گزاران سفارش مى‌كند كه با اين توشه، به شهر و ديار خود باز گردند:
من به همه برادران و خواهران مسلمان كه در محشر عظيم حج گرد آمده‌اند، متواضعانه توصيه مى‌كنم كه در حج تدبر كنند و آن دو نكته اصلى را، يعنى دل سپردن به خدا از يك سو و اجتناب و برحذر بودن از شيطان‌ها [را] براى خود تأمين كنند و با روحى مجهز به تقوا و دلى سرشار از اعتماد به خدا و روحى لبريز از اميد به آينده... به ديار خود باز گردند. 1
4. آگاهى از شرايط مسلمانان جهان
حج، مظهر انرژى متراكم جهان اسلام است كه مى‌تواند با اجتماع عظيم مسلمانان در مكه و مدينه، بزرگ‌ترين مشكلات را از سر راه مسلمانان بردارد. اجتماع مسلمانان در سرزمين وحى، آنها را با مشكلات و نيازهاى يكديگر آشنا مى‌كند و راه‌حل‌هايى كه در اين اجتماع اسلامى، براى رفع اين مشكلات پيشنهاد مى‌شود، در هيچ اجتماعى به‌دست نخواهد آمد.
ايام حج فرصتى مناسب است كه مسلمانان راه‌هاى پيشرفت علمى، فرهنگى و اقتصادى خود را بشناسند و درصدد رفع عقب‌ماندگى‌هاى خود برآيند. تاريخ حج، گوياى آن است كه در صدر اسلام و در سده‌هاى ميانى، مكه بهترين جايگاه براى تبادل انديشه و نظر درباره آموزه‌هاى اسلام بوده و بسيارى از مناظره‌ها و پژوهش‌هاى علمى و فرهنگى در مكه صورت گرفته است.
توجه به مشكلات جهان اسلام و مسلمانان در حج، از مهم‌ترين