108پاك كند و به فضايل بيارايد و انسان را الهى و خودساخته به وطن باز گرداند. خداوند در قرآن كريم شرط بهره‌گيرى از حقايق دينى را داشتن قلبى بيدار و گوشى شنوا و ذهنى حاضر معرفى مى‌كند و مى‌فرمايد:
(إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَذِكْرىٰ لِمَنْ كٰانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ) (ق : 37)
به حقيقت، آن كسى مى‌تواند از بركات حقايق دينى برخوردار شود كه صاحبدلى فهميده يا شنونده‌اى با حضور قلب باشد.
حضور قلب به اعمال انسان ارزش مى‌دهد و قبولى اعمال عبادى انسان به حضور قلب بستگى دارد. از امام هشتم على بن موسى الرضا(ع) سؤال شد: «آداب نماز چيست»؟ حضرت فرمود: «حضور قلب و مشغول نكردن جوارح و تواضع در برابر پروردگار». 1
رهبر معظم انقلاب، زائران را به اهميت دادن به حضور قلب در مناسك حج سفارش مى‌كند و مى‌فرمايد:
حج را بايد با توجه، با حضور و با آداب به‌جا آورد. غير از مناسك حج و اعمالى كه تشكيل دهنده صورت حج است، ادبى هم وجود دارد كه روح حج است. بعضى اين صورت را به‌جا مى‌آورند، اما از روح و حقيقت آن غافل مى‌مانند. ادب حج، خضوع و ذكر و توجه است. ادب حج، احساس حضور در مقابل پروردگار در همه آنات است. 2
حضرت آيت‌الله العظمى خامنه‌اى با استناد به سخنان مرحوم بهارى در سفارش به حضور قلب در نماز و مقايسه حج با نماز مى‌فرمايد: