102آيت الله سيد محمود حسينى شاهرودى(رحمه الله) نيز يكى ديگر از قائلان به جواز است. وى در اين باره نوشته است:
فتحصل من جميع ما ذكرنا .... و أما حكم حاكمهم فى الحج فليس واجب الإتباع و ان قلنا بوجوب اتباع حكم حاكمنا فى الموضوعات. 1
از مطالب گذشته به دست مى‌آيد كه هرچند همراهى با حكم حاكم شيعه در موضوعات را واجب بدانيم، تبعيت از حكم حاكم مخالف در حج، واجب نيست.
مرحوم اراكى نيز در اين باره نوشته است:
ثبوت هلال، نزد قاضى عامه كافى است؛ حتى براى كسى كه علم به خلاف، يا شك در صحت حكم وى دارد و جايز است پيروى كند و مجزى است؛ حتى براى قاطع به خلاف. 2
آنچه از كلام اين فقها به دست مى‌آيد، اين است كه تبعيت از حكم حاكم مخالف در امور حج، همچون ثبوت هلال، از حيث تكليفى واجب نيست؛ چون اين بزرگواران به جواز تبعيت و همراهى از حكم او اشاره كرده و حكم وضعى آن را مشخص نموده‌اند.
گفتار دوم: ادله فقها در حكم تكليفى متابعت
روشن است نظريه عدم وجوب تكليفى تبعيت، با ابطال ادله قائلان به وجوب و پذيرش حكم وضعى آن، يعنى صحت حج، ثابت مى‌شود. بنابراين در ادامه، ادله وجوب تبعيت و مناقشات فقها در آن را مطرح و بررسى مى‌كنيم: