86 نمىشود؛ زيرا او بر هر چيزى قادر است. 1
خداوند در سوره نحل مىفرمايد: فَكُلُوا مِمّٰا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلاٰلاً طَيِّباً وَ اشْكُرُوا نِعْمَتَ اللّٰهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيّٰاهُ تَعْبُدُونَ . 2 از آنجايى كه نعمتهاى الهى، وسيلههايى براى رسيدن عطاى خداوند به بندگانش است، خداى سبحان، شفايى براى مردم فرستاد و سورهاى را زنبور (نحل) ناميد؛ حيوانى كه از كوچكترين آفريدههاى خداوند به شمار مىرود و نظم دقيق، نحوه زندگى و نوشيدنى رنگارنگ و شفابخشى كه حاصل كار اوست، موجب شگفتى خردمندان شده است.
مىبينيم كه خداوند سبحان با بزرگ شمردن اين نعمت كه نشانه تفضل عظيم او بر بندگانش است، اين آيه را نازل مىكند كه بهطور آشكار دلالت مىكند اين نعمت، يكى از واسطههاى مشروع خداوند است و سپاس اين نعمت، سپاس از خداوند است. منظور از شكر اين نعمت، تنها توجه به آن، و زيان نرساندن به زنبور عسل نيست، بلكه بهترين شكل سپاس اين نعمت، چشيدن طعم اين نعمت و بهره بردن از اثر و منفعتى است كه در اين نعمت الهى نهفته است. از اينرو، توجه به زنبور، نگهدارى، فراهم كردن نيازش، و اعتقاد به شفا بودن عسل، حتى لحظهاى شرك به شمار نمىآيد.
اگر هرچيز مورد تعظيم و تجليل، موجب شرك انسان شود، بايد برشمردن و به عظمت ياد نمودن از جمادات را از عوامل مهم شرك دانست. [اما مىبينيم كه خداوند از جمادات به عظمت ياد مىكند و آنها را از