408تفاوت اين دو گفتار بسيار آشكار است. اين سخن به محل بحث ما ارتباطى ندارد. برخى توسل جستن به صالحان را رد مى‌كنند و برخى نيز آن را ويژه پيامبر(ص) مى‌دانند. بيشتر دانشمندان، از توسل جستن نهى مى‌كنند و آن را مكروه مى‌دانند. اين مسئله از مسائل فقهى است؛ هرچند از نظر ما، فتواى عموم علما مبنى بر مكروه بودن اين عمل، حكم درستى است.
بنابراين ما كسى را كه متوسل مى‌شود، محكوم نمى‌كنيم؛ زيرا در مسائل اجتهادى، محكوم كردن و انكار بى‌معناست. بلكه مخاطب ما كسانى‌اند كه بندگان خداوند را بالاتر از خداوند مى‌دانند و مى‌خوانند؛ كسانى كه به كنار آرامگاه‌ها مى‌روند و كنار قبر شيخ عبدالقادر يا ديگران تضرع و زارى مى‌كنند و خواستار برآورده شدن حاجت خود و برطرف شدن گرفتارى‌ها، مى‌شوند؛ سخن درباره اين افراد است، نه كسانى كه خداوند را خالصانه مى‌خوانند و در اين كار كسى را شريك خداوند قرار نمى‌دهند و در دعاى خود مى‌گويند: «به پيامبرت يا به انبيا يا به بندگان شايسته‌ات از تو مى‌خواهم».
سخن ما درباره افرادى نيست كه كنار آرامگاهى مشهور يا جاى ديگر مى‌روند و خالصانه جز خداوند كسى را صدا نمى‌زنند. اين افراد با كسانى كه موضوع سخن مايند، فاصله فراوانى دارند. 1
در سير أعلام النبلاء آمده است كه هيچ مسلمانى نيست كه اين‌گونه و با اين تفصيل، اعتقاد به توسل داشته باشد. بلكه عوام مسلمانان نيز اعتقاد دارند كه اول و آخر همه امور خداوند است.