341

ارتباط تبرك با توسل

از آنجا كه موضوع تبرك جستن، با موضوع توسل ارتباط تنگاتنگى دارد، لازم است در اينجا برخى از ادله‌اى كه رابطه ميان تبرك و توسل را ثابت مى‌كند، يادآور شويم؛ زيرا تبرك، چيزى جز تقرب‌جويى و توسل به درگاه خداوند نيست. البته در اينجا به برخى ادله از كتاب و سنت بسنده مى‌كنيم تا غرض حاصل شود.

اما پيش از بيان دلايل، مطالبى را كه يكى از علماى بزرگ اسلام، شيخ محمد حبيب‌الله شنقيطى مالكى بيان كرده است، مطرح مى‌كنم تا مقدمه‌اى براى ورود به بحث باشد. وى در كتاب «زادالمسلم فيما اتفق عليه البخارى و مسلم» مى‌نويسد ¹: اين حديث را كه «رسول خدا(ص) هر شنبه، پياده يا سواره، به مسجد قبا مى‌آمد»، بخارى ²و مسلم از ابن‌عمر نقل كرده‌اند. در اين روايت آمده است: «كان النبى(ص) يأتى مسجد قُباء». «قباء»، مضموم و ممدود است. البته ممكن است اگر اين كلمه نام مكانى باشد، منصرف، مقصور و مذكر باشد و اگر نام بقعه‌اى باشد، غيرمنصرف و مؤنث به شمار آيد. اما مشهورترين گفته اين است كه مذكر، منصرف و ممدود است. قباء از بلندى‌هاى مدينه است. از خداوند مى‌خواهيم رفتن به آنجا را نصيب ما كند و به مقام و جايگاه كسى كه اين شهر به وجودش، نورانى شده است، ما را بر ايمان به آنجا بميراند.