1487. وَ إِذْ قٰالَ رَبُّكَ لِلْمَلاٰئِكَةِ إِنِّي جٰاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قٰالُوا أَ تَجْعَلُ فِيهٰا مَنْ يُفْسِدُ فِيهٰا وَ يَسْفِكُ الدِّمٰاءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قٰالَ إِنِّي أَعْلَمُ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ... وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّٰ إِبْلِيسَ أَبىٰ وَ اسْتَكْبَرَ وَ كٰانَ مِنَ الْكٰافِرِينَ . ¹

در آيه نخست، فرشتگان به خداوند عرض كردند: نُقَدِّسُ لَكَ ، يعنى ما همان‌گونه كه تو اذن داده‌اى، تو را بزرگ مى‌داريم و منزه مى‌دانيم و تعظيمت مى‌كنيم، بدون اينكه به غير تو نظر داشته باشيم. اما اين بنده‌اى كه آفريدى، در او توجه به غير ديده مى‌شود كه نمى‌توان توجه خالصانه به تو را در او لحاظ كرد؛ اين در حالى بود كه خداوند، حقيقت پيامبر و وارثانش را كه در آدم بودند، از فرشتگان پنهان كرده بود. اما در معراج اين حقيقت را به آنان نماياند.

در اينجا سخن ما درباره فرموده خداوند سبحان است: وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا . خداوند در مقام نشان دادن نوعى ديگر از اطاعت، و بيان راه تقرب‌جويى، به فرشتگان است. اين نوع جديد طاعت و تقرب‌جويى، همان تعظيم و بزرگداشت آن چيزى است كه به خليفه و جانشين خداوند در زمين عظمت بخشيده است؛ زيرا تقديس و تسبيح، يعنى ذكرهاى معنوى را افراد صالح و ناصالح نيز انجام مى‌دهند. اما خداوند