147خداوند و توفيق الهى انجام مىشود. اهل حقيقت، همه علوم خود را فرع اين آيه كريمه مىدانند كه إِيّٰاكَ نَعْبُدُ ؛ زيرا محور علم آنان و عرصه احوالاتشان، بلكه شهود خودشان، بر برائت جستن از توانمندى خويشتن است. آنان فعل يا ترك فعل يا قدرت و توانايى را از خود نمىدانند؛ بلكه محور همه كارهاى آنها، يارى جستن از قدرت الهى است. آنان با شهود معبودشان به مرحله فنا رسيده، و بقاى خويش را در بقاى محبوب و معبود دانستهاند.
توضيح مطلب: مردم در زمان جاهليت، الوهيت غير الله را باور داشتند و براى خداوند شريكى برمىگزيدند كه او را همراه با خداوند، شايسته پرستش مىدانستند. اما در اسلام، شهادتين تشريع شد تا كفر از دل و زبان زدوده شود؛ زيرا شهادتين، ترجمان دل انسان، و موجب پاك شدن زبان است. وقتى بنده مىگويد: لا اله الا الله، كفر به ظاهر از دل و زبانش محو مىشود. البته ملاك شريعت نيز همين ظاهر است. آنگاه كه مىگويد: محمد رسول الله، به واسطه اقرار كرده است؛ واسطهاى كه ركن پذيرش اسلام است. از آنجا كه كافران به بتها سجده مىكردند و براى آنها نماز مىگزاردند، نماز در اسلام تشريع شد تا پس از دل و زبان، كفر از اعضاى ظاهرى بدن انسان نيز خارج شود.
همچنين با اقامه نماز، پنج بار در هر روز با حضرت حق مناجات مىشود تا زير نظر و مراقبت الهى واقع شود و يكتاپرستى كه با شهادتين به دست آمده است، از اين راه ادامه يابد. 1