1234. اختلافى نيست كه دو مفعول فعل «يدعون» در آيه مورد نظر، محذوف است. نمىتوان مفعول را چنين در تقدير گرفت: «الذين يدعونه وسيله» [ضمير «ه» در «يدعونه» و نيز وسيله]، دو مفعول اين فعل باشند؛ زيرا عبارت زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ مانع از اين تقدير مىشود. بنابراين مشخص است كه دو مفعول مقدر در اين آيه، [ضمير « هم » و « آلهة »] مىباشد؛ يعنى « يدعونهم آلهة »؛ چنانكه ابنحجر عسقلانى نيز گفته است. صدر آيه نيز اين ديدگاه را تأييد و تقويت مىكند.
غمارى در ادامه مىگويد:
به اين ترتيب روشن شد كه اين آيه در مقام توبيخ افرادى است كه ويژگى كفر دارند. بر اين اساس، اين آيه، چنان كه ابوعبدالله بصرى گفته است، دلالتى بر عموم ندارد.
ابنحجر مىگويد:
انسانهاى جنپرست به پرستش جن و پرى ادامه دادند. اما جنيان به اين كار راضى نبودند؛ چرا كه آنان اسلام آورده بودند و خودشان براى تقرب به درگاه خداوند، وسيله مىجستند. 1
همگان اين ديدگاه را در تفسير اين آيه، پذيرفتهاند. حتى بايد گفت آشكارترين تفسير اين آيه مطلبى است كه بخارى و مسلم به نقل از ابنمسعود آوردهاند. ابنمسعود مىگويد: «شمارى از انسانها، گروهى از جن را مىپرستيدند. اين گروه از جنيان مسلمان شدند. به همين دليل بقيه، از پرستش آنان خوددارى كردند».