122است. ولى اين اشكالات بر ديدگاه آنها وارد است:
1. طبق آنچه در صحيح بخارى آمده، آيه فوق درباره جنپرستان است. پس بايد به آنان اختصاص داشته باشد و نمىتوانيم آن را به ديگران تعميم دهيم؛ زيرا آنان با فعل «أدعوا» خطاب شدهاند كه فعلى مثبت است. فعل مثبت نيز عام نيست. امروزه معترضان، آيات نازل شده درباره مشركان را به موحدان نيز تعميم مىدهند كه اشتباهى بزرگ است.
2. اگر طبق ديدگاه ابوعبدالله بصرى معتزلى كه خطاب در فعل امر «افعلوا» را عام و فراگير مىداند، بگوييم كه اين آيه عام است و فقط به جنپرستان اختصاص ندارد، در اين صورت نيز معناى عام مىيابد و آيه افزون بر جنپرستان، ديگر مشركان مانند پرستشگران فرشتگان و نيز بتپرستان را شامل مىشود. اما مسلمانانى كه خداوند را بهواسطه پيامبرش مىخوانند، مشمول اين آيه نيستند؛ زيرا فعل امر در آيه، چه از نظر لغوى و چه شرعى به صورتى نيست كه خطاب به مسلمانان هم باشد.
3. معناى عبارت اُدْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ اين است كه از آنان كه شما مىپرستيد، بخواهيد و فقط از آنان انتظار داشته باشيد و به سوى آنها تمايل يابيد با اينكه چنين معنايى درباره « متوسَّلٌ بِه » 1 وجود ندارد و اين معنا بر وى انطباق پذير نيست؛ زيرا فردى كه توسل مىجويد، از وسيله و واسطه، چيزى را نمىخواهد؛ بلكه درخواست او از خداوند است.