48ويژگىهاى ارتباطى پيچيده و گوناگونى مىباشند كه نمىتوان آنها را فقط به گوينده يا شنونده تقسيمبندى كرد يا ارتباط را در گفتوشنود خلاصه نمود. 1
توانايى برقرارى ارتباط مناسب، قدرت ما را در تبادل نظرات افزايش مىدهد و سبب مىشود تا نظرات جديد شكل بگيرد و پس از بررسى و طبقهبندى بهنظرات قبلى افزوده شود. 2
پيوندى اساسى بين رهبرى و ارتباطات انسانى وجود دارد؛ رهبران بانفوذ، ارتباط برقراركنندگان مهم و قدرتمند بودهاند. براساس يك نظريه، گروه محصول ارتباط و رهبر، عامل تسريعكننده فرايند ارتباط است. رهبران تنها از كلمات استفاده نمىكنند، بلكه در مقايسه با غيررهبران و در گروههاى كوچك غيررسمى و وظيفهگرا، نشانههاى غيركلامى بسيار بيشترى را نيز از خود نشان مىدهند. 3
اين موضوع براى روحانيان كاروان كه در سفر حج، نقش تبليغى آنها با نقش رهبرى گروه در انجام دادن مناسك همراه است، اهميت مضاعف مىيابد.
چهار - الگوهاى ارتباطى و تبليغ
همانگونه كه روانشناسان و پزشكان، الگوهاى شخصيتى و پزشكى را براى تيپبندى روان و جسم انسان ارائه مىدهند و براساس آن، ويژگىهاى مشتركى را براى بررسى، كنترل و اصلاح مشكلات مطرح مىكنند، مىتوان الگوهاى ارتباطى را براى تعيين برنامههاى ارتباطى طراحى نمود. بر اين اساس، افراد بر پايه ويژگىهاى ارتباطى، دستهبندى مىشوند كه بايد براى ارتباط با هريك، اصول ويژهاى را رعايت كرد. 4