188 «نه». حضرت پرسيد: «وقتى بر مشعرالحرام گذر كردى، نيت كردى كه دلت را با بينش اهل تقوا و خوف از خدا بيارايى»؟ گفت: «نه». فرمود: «پس نه به مزدلفه رفته‌اى، نه از آن سنگريزه برداشته‌اى و نه از مشعرالحرام عبور كرده‌اى».
گفتنى است كه تقوا همان جهاد با نفس است كه مراتب سه‌گانه‌اى دارد 1: نخستين مرتبه، پرهيز از محرمات است. مرتبه بعدى، پرهيز از شبهات و آخرين مرحله آن، پرهيز از ماسواست. با اين سه مرتبه، انسان به مقام تخليه مى‌رسد و درونش از آلودگى پاك مى‌شود. بعد از تخليه، دو گام ديگر بر سالك لازم است: يكى تحليه است. در اين مرحله صفات نيك در نفس انسان جاى مى‌گيرد و ديگرى، تجليه است كه در اين مرتبه، انوار الهى سرّ انسان را جلا مى‌دهد. 2
تقوا ضمير آدمى را پاك و روشن مى‌سازد و حالت تضرع و خشوع را در قلب انسان پايدار مى‌كند. به اميرمؤمنان(ع) گفتند: «چرا مشعرالحرام از حرم قرار داده شده است»؟
ايشان فرمود:
لانه لَمَّا أَذِنَ لَهُمْ بِالدُّخُولِ وَقَفَهُمْ بِالْحِجَابِ... . 3
چون خداوند اجازه ورود به زائران را در آستانه در دوم نگه داشته است و چون ناله و دعايشان طول بكشد، به آنان اجازه مى‌دهد كه قربانى خود را پيش‌آورند و چون آلودگى خود را رها كنند و از گناهانشان پاك شوند، به آنان اجازه مى‌دهد كه با پاكى به زيارت آيند.
انسانى كه از گناه پاك شد، لايق بهشت مى‌شود. پيامبر خدا(ص) فرمود:
مَنْ أحيا اللَّيالىَ الْاَربعَ وَجبتْ لَه الجنةُ: ليلةَ التَّرويةِ وَ ليلةَ عرفةَ، وَ ليلةَ النَّحر وَ ليلةَ