186عرفه، رسول خدا(ص) فرمود:

إِنَّ الْعَصْرَ هِيَ السَّاعَةُ الَّتِي عَصَى آدَمُ فِيهَا... . ¹

عصر، ساعتى است كه آدم، پروردگار خويش را نافرمانى كرد و خداوند بر امت من وقوف و گريه و دعا را در بهترين جايگاه واجب گردانيد و اعطاى بهشت آنان را به عهده گرفت و آن ساعتى كه مردم از عرفات كوچ مى‌كنند، همان ساعتى است كه آدم كلماتى را از خداوند دريافت كرد و توبه نمود. همانا خداوند توبه‌پذير و مهربان است.

از امام صادق(ع) درباره علت نامگذارى عرفات سؤال شد، حضرت فرمود:

جبرئيل، حضرت ابراهيم را روز عرفه بيرون آورد. چون ظهر شد، به وى گفت: «اى ابراهيم! به گناهت اعتراف كن و عبادت‌هايت را بشناس». از اين‌رو به عرفات ناميده شد؛ چراكه جبرئيل گفت اعتراف كن و معرفت ياب. ²

بنابراين مى‌توان گفت كه حج يكى از زمينه‌هاى مناسب براى پشيمانى و بازگشت واقعى به سوى خداوند است.

بيست و شش - توشه‌گيرى براى آخرت

زائران خانه خدا پس از وقوف در عرفات، بايد شب را در مشعر بيتوته كنند و خود را براى مبارزه با شيطان و رمى جمرات در منا آماده سازند. از اين‌رو مستحب است تا سنگ‌ريزه‌هايى را از مشعر بردارند. بنابراين، حاجيان از بيتوته در مشعر مى‌آموزند تا از دنيا براى آخرت توشه‌اى برگيرند.

تعبير «زاد» و «تزوّد» در قرآن، فقط در يك آيه مربوط به حج آمده است. از اين‌رو مى‌توان گفت كه حج مهم‌ترين توشه انسان براى سفر آخرت به حساب مى‌آيد؛ چنان‌كه