104در روش اول، موضوع پيام تبليغى بيان مىشود و به مكان و تاريخ پيام توجه نمىشود. ولى در روش دوم، همراه با زائر خانه خدا، در هر يك از اماكن پيامهاى متناسب با آن مكان مذهبى ذكر مىشود .
البته درخور توجه است كه ملاك ارائه پيام در مباحث تبليغى، براساس موضوع و معنا مدنظر مىباشد. از اينرو در اين اثر، براى رعايت اين ملاك، پيامهاى حج را بهصورت موضوعى تبيين مىنماييم تا از تكرار نيز خوددارى شود؛ زيرا برخى از پيامها در مكانهاى متعددى از حج ارائهپذير است.
براى اينكه بهصورت جامع به پيامهاى حج بپردازيم، اين پيامها را در سه مقطع قبل، هنگام و بعد حج بيان مىكنيم. البته آوردگاه اصلى تبليغى حج به پيامهاى هنگام برگزارى حج مربوط مىشود كه با توجه به وضعيت محيطى، زمانى و ارتباطات انسانى، ويژگىهاى متفاوت تبليغى را ايجاد مىكند.
1. پيامهاى تبليغى قبل از حج
زائران از چندين ماه قبل از اعزام، در جريان سفر حج قرار مىگيرند و در جلسات متعدد كاروان (حدود 10 جلسه) شركت مىكنند تا آمادگى لازم را براى اين سفر كسب كنند. در اين جلسات، افزون بر مدير و پزشك كاروان كه نكات اجرايى و بهداشتى سفر را بيان مىكنند، روحانى كاروان نيز معارف فقهى، اخلاقى، تربيتى، عرفانى، سياسى و اجتماعى حج را براى زائران بيان مىكند. هرچند مىتوان قبل از سفر حج، بيشتر پيامهاى آن را بيان كرد، ولى ما در اينجا تلاش مىكنيم تا پيامهاى ويژهاى از اين دوره را ذكر كنيم كه به وضعيت زمانى و محيطى آن برمىگردد:
الف) كسب آمادگى و رفع موانع زيارت خانه خدا
سفر حج آداب ويژهاى دارد كه توجه به آنها در هر يك از سه مرحله قبل، هنگام و بعد سفر، باعث بهرهمندى بيشتر زائر از اين سفر مىگردد. گفتنى است كه بسيارى از