103
فصل سوم: نوع و محتواي پيام در موقعيتهاي تبليغي حج
پيام يكى از عناصر مهم هر ارتباط است كه در افزايش يا كاهش تأثير آن ارتباط دخالت دارد 1 و مىتوان آن را كيفىترين و محتوايىترين مرحله چرخه ارتباطى دانست. توجه و درنگ در مراحل شكلگيرى و انتقال پيام و تعامل ارتباطى كه بين فرستنده، گيرنده و ابزار و كانال ارتباطى وجود دارد، توجه به اوضاع پيرامونى را در كنترل و مديريت پيام افزايش مىدهد.
بر اين اساس، «پيام» در بحث موقعيتهاى تبليغى حج بسيار مهم است. حج براساس موقعيتهاى مكانى و زمانى و همچنين «حالات روحى زائر، پيامهاى تبليغى ويژهاى را مىطلبد. گفتنى است اين پيامها پيش از زمان حج آغاز مىشود و به زمان برگزارى اعمال حج نيز محدود نمىشود؛ بلكه به بعد از آن نيز مربوط مىشود. البته درخور توجه است كه عناصر تبليغى در همه اين مراحل يكسان نمىباشد. بنابراين مىتوان پيامهاى تبليغى حج را در سه مرحله قبل، هنگام و بعد حج بررسى كرد. اين بررسى به دو شكل امكانپذير است:
1. موضوعى؛
2. تاريخى - مكانى.