90هر فردى موظف است با ديگران به نرمى سخن بگويد، تا در دلها نفوذ كند. رعايت اين جنبه از سخن، دستور پروردگار به انبياست. خداوند به موسى و هارون 8 ، خطاب كرده است و دستور مىدهد كه با فرعون هم با نرمى سخن بگويند. ( فَقُولاٰ لَهُ قَوْلاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشىٰ ) ؛ «با او (فرعون) به نرمى سخن بگوييد. باشد كه متذكر شود و خشيت پيدا كند». (طه: 44)
دوم، جنبه ظاهرى گفتار است كه در تُن صدا و آرام يا بلند گفتن سخن تأثير مىگذارد و اين غير از نرمگويى و درشتگويى است؛ چرا كه اين دو مربوط به آهنگ سخن است. بلند سخن گفتن و داد و فرياد بيش از اندازه، رفتارى ناپسند است؛ زيرا سخن گفتن براى اين است كه شنونده بشنود و گفتار را به خوبى درك كند و زمينه تفهيم و تفاهم فراهم شود. پس بلند كردن صدا بيش از اين اندازه، جز زيان و ايجاد تنفر اثر ديگرى ندارد.
قرآن كريم، ضمن نصايح حضرت لقمان به فرزندش، چنين حكايت مىكند:
( وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْوٰاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ ) (لقمان: 19)
آرام و آهسته سخن بگو و صدايت را پايين بياور كه ناخوشايندترين صداها صداى الاغ است.
دو - فروتنى و ادب
يكى ديگر از جنبههاى آراستگى سخن گفتن، رعايت كردن تواضع و ادب است كه موجب حفظ مصالح اجتماعى و حقوق افراد جامعه مىشود؛ بهويژه اگر مخاطب ما از دوستان، اطرافيان و كسانى باشد كه بر ما حقى دارند.
رعايت تواضع و ادب، انس و الفت را فراهم مىسازد. سخن را مؤثر و شنونده را به ادامه گفتوگو ترغيب مىكند. ازاينرو تمام كسانى كه ارتباطهاى اجتماعى دارند و درصدد گفتوگو با ديگران هستند، بايد بكوشند با ديگران در كمال ادب و تواضع،