89آراستگى باطنى يكى از بزرگ‌ترين منافع اجتماعى انسان در روابط اجتماعى اوست كه مى‌تواند مهم‌ترين زمينه‌ساز براى انس و الفت باشد. آراستگى‌هاى باطنى، جذابيت‌هاى ويژه‌اى در تعاملات اجتماعى دارد و انسان‌ها را به هم نزديك مى‌كند. براى روشن شدن اين موضوع، به ابعاد گوناگون آراستگى باطنى مى‌پردازيم:

الف) آراستگى گفتارى

سخن‌گفتن پديده‌اى اجتماعى، و نخستين و مهم‌ترين وسيلۀ بيان اطلاعات، احساسات و عواطف ميان انسان‌هاست. اگر انسان به تنهايى و دور از اجتماع زندگى مى‌كرد، نياز به سخن گفتن و وضع لغت نداشت؛ اما اين نعمت الهى، براى پاسخ‌گويى به نياز انسان، در وجودش به وديعه نهاده شده است و او را واداشته تا با وضع الفاظ براى معانى خاص، مقاصد خود را به ديگران منتقل كند. اين ويژگى، وجه تمايز انسان از ساير موجودات است. قرآن كريم نيز، با تكيه به اين ويژگى مى‌فرمايد: ( خَلَقَ الْإِنْسٰانَ * عَلَّمَهُ الْبَيٰانَ ) ؛ «خداوند انسان را آفريد و به وى سخن گفتن آموخت». (الرحمن: 3 و 4)

براى اينكه در تعاملات اجتماعى، سخن گفتن از جذابيت برخوردار شود، بايد همراه با آراستگى‌هايى باشد كه بعضى از آنها به حقيقت سخن و برخى ديگر، به كيفيت بيان آن بستگى دارد. در اينجا به برخى از آراستگى‌هاى سخن، از طريق آيات و روايات مى‌پردازيم:

يك - ملايمت

يكى از آراستگى‌هاى سخن گفتن اين است كه انسان در برابر سخنان درشت و تند ديگران به نرمى سخن بگويد. اين دو صفت متضاد، دو جنبه دارند كه عبارت‌اند از:

نخست، جنبۀ روحى و روانى است كه در كيفيت معنوى گفتار و انتخاب جمله‌ها و طرز مواجه شدن شنونده تأثير مى‌گذارد.