286كامل مىرساند، «صفح» است.
( وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) (تغابن: 14)
و اگر عفو كنيد و چشم بپوشيد و ببخشاييد، [خدا شما را مىبخشايد]؛ چرا كه خداوند آمرزنده و مهربان است.
هر چند عفو و صفح به يك معنا و هر دو در مورد گذشت و چشمپوشى از تقصير ديگران است، ولى واژه صفح در بيانكردن معناى تغافل رساتر است؛ چون صفح، علاوه بر مفهوم گذشت، معناى بهرونياوردن، روىبرگرداندن و ناديدهگرفتن گناه را دارد. ممكن است كسى را پس از محكوم كردن به مجازات، عفو كنند. اما صفح آن است كه روى بگردانى و گناه طرف را ناديده بگيرى و اگر مجرم عذرخواهى كرد، طورى با او برخورد كنى كه گويى گناهى از او سر نزده است. عفو به معناى پوشاندن است. اما صفح به معناى روى گرداندن و ناديده گرفتن است. در عفو، با فرض گناه، بر آن سرپوش مىگذارند. اما در صفح، بهطور كلى گناه را ناديده مىانگارند.
امام هشتم (عليه السلام ) در ذيل آيه شريفه: فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ ؛ «از آنها (دشمنان) به خوبى صرف نظر كن!» (حجر:85) فرمود: «
عفوٌ بغير عِتابٍ » 1؛ «بخشايش و گذشت، بدون سرزنش و ملامت خطاكار [منظور آيه است]».
انواع تغافل
تغافل روشى تربيتى است كه اگر با انگيزه و شيوهاى صحيح و منطقى اعمال شود، مىتواند تأثير مثبتى در اصلاح رفتار و لغزشهاى افراد خطاكار داشته باشد، در مواردى هم تغافل تأثيرى منفى بر شخص مىگذارد. در اينجا به انواع تغافل اشاره مىكنيم:
1. گاه فرد، قدرت تذكر دادن، انتقادكردن، امر به معروف و نهى از منكر را ندارد و نمىتواند مانع لغزشها و خطاهايى شود كه در اطرافش روى مىدهد. وى در اين