273تطابق ميان گفتار و رفتار، به صدق در انگيزه و پندار نيز نيازمند است. راست پندارى و صدق در نيت، پيشنياز و پايه صدق در گفتار و كردار است. امام كاظم (عليه السلام ) خطاب به هشام بنحكم، صدق در نيت را روح ايمان و جان دين معرفى كرده، مىفرمايد:
كَما لا يَقُومُ الجَسَدُ الّابالنَّفسِ الحَيَّةِ كَذلِكَ لا يَقُومُ الدّينُ الّا بِالنّيَّةِ الصّادِقَةِ وَ لا تَثْبُتُ النيَّةُ الصّادِقَةُ الّا بِالعَقلِ 1
همانطور كه بدن جز با جان زنده قوام نمىيابد، دين هم جز با نيت راست برقرار نمىشود و نيت راست هم جز با عقل ثبات نمىگيرد.
خداوند، منافقان را سرزنش مىكند و آنها را دروغگو مىخواند و مىفرمايد: ( وَ اللّٰهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنٰافِقِينَ لَكٰاذِبُونَ ) ؛ «خداوند شهادت مىدهد كه منافقين دروغگو هستند». (منافقون:1)
دروغگويى منافقين، در پندار و نيت آنها بود؛ با اينكه با زبان به رسالت پيامبر (صلى الله عليه و آله ) شهادت مىدادند، ولى در نيت خود صادق نبودند.
اى حاجى عزيز! تو آمدهاى كه بر گرد خانه حق تعالى بگردى، بكوش كه در نيت خود صادق باشى تا برگرد غير حق نگردى. تو آمدهاى با پروردگار عالم پيمان ببندى از گناهانى كه پيش از اين سفر مرتكب مىشدى، دورى كنى. اگر در نيت خود صادق باشى و رفتار صادقانهات پندارت را تصديق كند، حج تو پذيرفته مىشود.
آثار صداقت
راستى و درستى، از فضايل بزرگ اخلاقى و انسانى است و افراد پاكسرشت، بدون ملاحظهكارى، سخن راست مىگويند. اين خصلت، دستاوردهاى ارزشمندى دارد كه مهمترين آنها عبارتند از: