202حال فرد مورد سوءظن قرار گرفته، سودى نخواهد داشت.
اميرالمؤمنين (عليه السلام ) ، در نامهاى كه به فرزندش امام حسن (عليه السلام ) نوشت، فرمود:
وَلا يَغلِبَنّ عَلَيكَ سُوءُ الظَّنِ فَاِنّه لا يَدَعُ بَينكَ وَبَينَ صَديقٍ صَفحاً. 1
سوءظن بر تو غالب نشود؛ زيرا ميان تو و هيچ دوستى، گذشت (عفو، بخشايش) باقى نمىگذارد.
هنگامى كه انسان سوءظن پيدا مىكند، روح او ناتوان و فرسوده مىشود. درست مانند جسم كه وقتى بيمارى به آن راه پيدا مىكند ضعيف مىشود و پذيراى بيمارىهاى ديگر نيز مىشود. سوءظن، زمينهساز بيمارىهاى روحى ديگر نيز هست. حضرت على (عليه السلام ) مىفرمايند:
سُوءالظَّنِّ يُفسِدُ الأُمورَ، ويَبعَثُ عَلَى الشُّروُرِ. 2
بدگمانى كارهاى انسان را نابود مىكند و انگيزۀ انجام امور شر را در او به وجود مىآورد.
ب) تجسس كردن
يكى ديگر از عوامل تهديد كنندۀ آبرو و شخصيت انسانهاى آبرومند، تجسس در زندگى شخصى و كسب اطلاع از آنان است. تجسس، موجب آگاهى از لغزشها و امور پنهان ديگران مىشود و از نظر روانى، بىاعتمادى را در جامعه بيشتر و بيشتر مىكند و با بهرهگيرى از اطلاعات مردم، موجب بىآبرويى آنها مىشود. ازاينرو، قرآن پيش از اينكه از خود عمل (بردن آبروى ديگران) بازدارد، از مقدمات آن (تجسس) نهى كرده است و مىفرمايد: ( لاٰ تَجَسَّسُوا )؛ «در زندگى ديگران تجسس نكنيد». (حجرات: 12)