197
راههاى پيشگيرانه
قرآن كريم، براى حفظ آبرو و صيانت از شخصيت مؤمنان، شيوۀ پيشگيرانهاى را توصيه مىكند تا زمينۀ در خطر قرار گرفتن آبروى ديگران بهوجود نيايد. قرآن كريم مىفرمايد:
( يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لاٰ تَجَسَّسُوا وَ لاٰ يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً ) (حجرات: 12)
اى اهل ايمان! از بسيارى از گمانها خوددارى كنيد كه بعضى از آنها پندارهايى غلط و گناه است و دربارۀ يكديگر، تجسس و پرس و جو مكنيد و غيبت يكديگر را نكنيد.
در اين آيه، با ترتيبى جالب، از سه كار ناپسند برحذر مىدارد كه زمينهساز بىآبرويى ديگران مىشود كه عبارتاند از:
1. ايمان آورندگان را از سوء ظن و گمان بد به مؤمنان نهى مىكند؛ زيرا بدبينى به افراد جامعه، منشأ تجاوز به شخصيت ايشان مىشود و در واقع، مسئلۀ حفظ شخصيت اعضاى جامعه را از اين نقطه شروع مىكند كه حتى در دلتان هم به مؤمنان گمان بد نبريد؛
2. پس از بدگمانى، تحقيق دربارۀ لغزشهاى ديگران است كه از آن نيز در اين آيه نهى شده است؛ بنابراين، علاوه بر پرهيز از گمان بد، نبايستى پىگير لغزشهاى ديگران هم بود. كسانى ممكن است در زندگى شخصى خود و پنهانى، كارهاى نادرستى بكنند. وقتى آنان پنهان كارى مىكنند، شما در پى آگاهى از عيب آنان نباشيد؛
3. اگر از عيب كسى آگاه شديد، غيبت او را نكنيد و خطايش را براى ديگران بازگو نكنيد. ديگران را به وى بدگمان و از عيوب و اسرارش باخبر نسازيد و آبرويش را در جامعه نريزيد.