187

دو- حراج نكردن آبروى خود.

امام على (عليه السلام ) به حارث همدانى فرمود: «

وَلا تَجعَلْ عِرضَكَ غَرَضاً لِنِبالِ القَولِ » ¹؛ «آبروى خود را آماج تيرهاى سخن ديگران قرار مده».

سه- درخواست نكردن از افراد پست و فرومايه.

اگرچه انسان‌ها به فراخور زندگى اجتماعى‌شان، از همكارى و هميارى ناگزيرند، خواهش و تمناى بى‌جا و غيرضرورى، به‌ويژه از كسانى كه ظرفيت لازم را ندارند، آبرو و اعتبار انسان را به خطر مى‌اندازد و چه‌بسا از ميان مى‌برد. مولاى متقيان على (عليه السلام ) در اين زمينه مى‌فرمايد:

ماءُ وَجهِكَ جامِدٌ يُقطِرُهُ السُّؤالُ فأنظُرْ عِندَ مَنْ تُقْطِرُهُ. ²

آبروى تو، همانند جسمى جامد (يخ) است كه درخواست از ديگران، آن را قطره‌قطره [آب مى‌كند و] از بين مى‌برد؛ پس خوب بنگر كه آبرويت را نزد چه كسى مى‌نهى.

مقصود از سخن اميرمؤمنان (عليه السلام ) اين است كه اگر خواسته‌ات را انجام ندهد، شرمنده مى‌شوى و اگر خواسته‌ات را برآورده سازد، تو را هميشه فروتن مى‌خواهد. در اين‌باره صائب تبريزى چه زيبا سروده است:

دست طمع كه پيش كسان مى‌كنى دراز پل بسته‌اى كه بگذرى از آبروى خويش

2. حفظ آبروى ديگران

همان‌گونه كه آدمى دوست دارد ميان دوستان و همسفران، آبرومند و موجه باشد و ديگران احساسش را ناديده نگيرند؛ خود نيز به حكم وجدان و انسان بودن، وظيفه دارد