157است؛ براى مثال، اگر در گذشته، پذيرش سخن والدين در خانواده سنّتى، اصل پنداشته مىشد، اكنون به اين اصل بىتوجهى مىشود. همچنين پيروى از ارزشهاى اخلاقى بزرگان خانواده، از ديگر مواردى است كه در نسل حاضر مورد ترديد قرار گرفته است و به همين نسبت، نقش آموزشى و تربيتى خانوادهها را كمرنگ كرده است. بنابراين كودكان در خانواده با حقوق ديگران و راههاى رعايت كردن آنها آشنا نمىشوند.
واِنّما قَلبُ الحَدَثِ كَالاَرضِ الخاليةِ ما القِيَ فيها مِن شَىءٍ قَبِلَتْهُ فَبادَرتُك بِالاَدَبِ قَبلَ ان يَقسُوَ قَلبُكَ وَ يَشتَغِلَ لُبُّكَ. 1
قلب نوجوان، مانند زمين كاشته نشده، آماده پذيرش هر بذرى است كه در آن پاشيده مىشود. پس در تربيت تو شتاب كردم، پيش از آنكه دل تو سخت شود و عقل تو به چيز ديگرى مشغول شود.
هر كه در خردىاش ادب نكنند
در بزرگى، ادب از او برخاست چوبتر را چنان كه خواهى پيچ
نشود خشك، جز به آتش راست 2
5. نبودن تربيت اخلاقى در برنامههاى آموزشى حج
با اينكه منابع دينى ما سرشار از مباحث تعليم و تربيت اسلامى و تربيت اخلاق اجتماعى است، ولى اين مباحث در كتابهاى آموزشى و جلسههاى حج جايگاهى ندارد و به زائران آموزش داده نمىشود. ازاينرو افراد نمىدانند كه در مقابل ديگران چه وظايف و حقوقى را بر عهده دارند و چگونه بايد اين حقوق را رعايت كنند.