430
علل و چگونگى گسترش تشيع در ايران
گسترش شيعه در طول تاريخ همچون ساير مذاهب اسلامى، به علل و عوامل متعددى بستگى داشته است. همزمان با گسترش اسلام در «جزيرة العرب» در زمان پيامبر (ص) و نيز گسترش آن در عصر خلفا و در جريان فتوحات و پس از آن، تشيع در جهان اسلام با شدت و ضعف، هرچند با آهنگى كُند، به دلايل متعددى بازمى‌گردد. البته روند گسترش شيعه در ايران در قرون اوليه اسلامى آهنگى كُند داشت، اما از سده‌هاى ميانى و پس از سقوط دولت‌هاى تُرك‌تبار حامى اهل سنت و ستيزه‌جو و همچنين برچپيده شدن دستگاه خلافت عباسى (656 ه .ق) به دست مغولان، تشيع با شتاب بيشترى در ايران توسعه يافت. موارد زير از عوامل و راه‌هاى آشنايى ايرانيان با تشيع است.
1. تلاش اهل‌بيت عليهم السلام در معرفى خود به مردم
با توجه به مهجوريت اهل‌بيت عليهم السلام پس از رحلت رسول خدا (ص) و عدم آشنايى تازه مسلمانان با آنان، امام على (ع) پس از رسيدن به خلافت، در فرصت كوتاهى كه به دست آورد، به معرفى خود و خاندانش پرداخت. با نگاهى به سخنان آن حضرت كه بخشى از آنها در نهج‌البلاغه آمده است، درمى‌يابيم كه سرشار از ذكر فضايل و ديگر ابعاد وجودى آنان است. بى‌ترديد اين سخنان از زبان شخصى مانند اميرمؤمنان و خليفه مسلمانان، در آشنايى ايرانيان آن عصر با اهل‌بيت عليهم السلام و بعدها، با توجه به ثبت و ضبط و انتشارشان، تأثير زيادى داشته است. 1 آن حضرت درباره اهل‌بيت عليهم السلام و فضايل آنان در