257بنابراين فضاى حج، عامل مهمى در بيرون آوردن فرد از فضاى غفلتزاى زندگى و رسيدن به خودشناسى است. معرفتى كه فرد را براى پذيرش معرفتهاى عميقترى آماده مىكند.
ب) شناخت خود به عنوان جزئى از مجموعه امت اسلامى
از نظر مقام معظم رهبرى، بخش دوم معرفت حاصل از حج، شناخت خود به عنوان جزئى از مجموعه امت اسلامى است. ايشان در اينباره مىفرمايند:
شناخت به معنى نگرش به مجموعه حاجيان و به همه ملتها و سرزمينهايى است كه مردم خود را به طواف خانه خدا فرستادهاند. نگرش به كل حجاج و در آئينه اين جمع متراكم، نگرش به امت بزرگ اسلامى است كه امروزه از دهها ملت و صدها ميليون انسان در سراسر جهان تشكيل شده، و از مهمترين امكانات مادى و معنوى براى حيات و رفاه اجتماعى برخوردار است و همه بشريت و تمدن صنعتى با همه حجم مادّيش، به آن و منابع عظيم، بازارهاى رايج و ميراث فرهنگى و علمى آن، محتاج و از آن بهرهمندند. شناخت خود به مثابه جزئى از اين واقعيت عظيم، حجگزار را با پيوندى عاطفى و واقعى با برادران و خويشاوندانش متصل مىكند و افسون جدايى را كه سالهاست دستهاى استعمار ديروز و استكبار امروز، به نام نژاد و زبان و مذهب و ملىگرايى مىدمند، باطل مىسازد. تقويت اين احساس در فرد، كه وى عضوى از پيكر بزرگ امت است و هدايت درست آن، بايد بتواند بر همه آن ترفندهاى تفرقهساز، غلبه كند. ضمن اينكه هويت ملى و فرقهاى را در بخشهاى گوناگون امت اسلامى پاس مىدارد، از فوايدى كه در يكدلى و اتحاد است، همه اين مجموعه بزرگ را بهرهمند سازد و عزت و اقتدار و خير كثيرى را كه در يكپارچگى امت اسلامى نهفته است، شامل همه اجزا و اعضاى آن كند. طواف و سعى و نمازهاى جماعت و همه حركات و سكنات دستهجمعى در حج، اين درس را به حجگزار مىرساند و آن را در اعماق وجود او نفوذ مىدهد. 1