179- تقويت مناسبات دوجانبه مبتنى بر همافزايى سياسى، اقتصادى و فرهنگى؛
- پرهيز از پذيرش تعهدات نامتعارف اقتصادى-تجارى در مناسبات دوجانبه با قدرتهاى بزرگ كه براى رويهسازى و تضعيف نظامات مطلوب چندجانبه صورت مىگيرد؛
- تقويت مناسبات منطقهاى و بينمنطقهاى براى تعديل جهانىسازى و توانمندسازى درونى براى اعمال نفوذ بر ساختارهاى نظام بينالمللى؛
- جديت بخشيدن به سازوكارهاى همكارىهاى جنوب- جنوب با شبكههاى علمى، اقتصادى و فنى؛
- مقاومت در روندهاى جارى نابرابر و تلاش براى تغيير رويههاى تبعيضآميز سازمانهاى بينالمللى در تحديد حقوق طبيعى در جهت حضور و مشاركت تمام كشورها در عرصههاى قاعدهسازى و تصميمگيرى.
پايان سخن
حج، صيرورتى همهجانبه از خودآگاهى و جهانآگاهى است. اين فريضه از انسانسازى تا جامعهسازى را در بر مىگيرد. بهمثابه يك ديپلماسى رهايىبخش مىتواند از طرف ملتها و دولتهاى جهان اسلام - كه حدود يك سوم از دولتهاى فعلى جامعه بينالمللى را تشكيل مىدهند - مورد استفاده قرار گيرد تا با اصلاح لايههاى مبتنى بر تبعيض و ناهموارى روابط سياسى، فرهنگى و اقتصادى بينالمللى، مناسبات و معادلات جهانى، در جهت تحقق صلح و امنيت جهانى و در خدمت تمام ملتها ترميم شود. غلبه بخشيدن به يك نگرش با پشتوانههاى زور و تطميع بر ضد ملتهاى تحتفشار و بازتوليد اين چرخه به اسم منافع جامعه بينالمللى به صلح و امنيت هيچ دولت و ملتى ختم نخواهد شد. اين رويكرد با عنايت به فضاى موسوم به جهانى شدن و لزوم تحول در اخلاق اداره امور جهانى، اگر مطمح نظر ملتها و دولتها قرار نگيرد، آرمان صلح جهانى به سرمنزل نخواهد رسيد.