173نيرومند بسازد، آنان را با هم آشنا و از حرفها، دردها، پيشرفتها و نيازهاى يكديگر، آگاه كند و باعث تبادل تجربههاى آنان شود.
اگر حج با توجه به اين هدفها و نتايج برنامهريزى شود، و در اين برنامهريزى دولتها، علما، صاحبنظران و روشنفكران جهان اسلام، همكارى كنند، ثمرات گرانبهايى نصيب امت اسلامى خواهد شد كه با هيچ دستاورد ديگرى در دنياى اسلام قابل مقايسه نيست.
استعمار از هنگام ورود به آسيا و آفريقا، تلاش كرد تا گذشته امت اسلامى را مخدوش كند و به فراموشى بسپارد. تسلط بر ذخاير مادّى و انسانى در كشورهاى اسلامى و بهدست گرفتن سرنوشت ملتهاى مسلمان - كه از اواخر قرن هيجدهم ميلادى به طور مستقيم و غير مستقيم هدف استعمارگران بود - بهطور طبيعى ايجاب مىكرد كه احساس غرور و شخصيت ملل مسلمان شكسته شود و آنها از گذشته پُرشكوه خود، به طور كامل بريده شوند و بدينگونه فرهنگ و اخلاق خود را رها كرده، آماده پذيرش فرهنگ غرب و تعاليم استعمارى شوند. چنين ترفندى، در زمينه مساعدى رخ داد كه تسلط حكومتهاى فاسد و مستبد در كشورهاى اسلامى فراهم آورده بود. سيل فرهنگ مهاجم غربى و همه مفاهيمى كه استعمار رواج آن را در ميان ملل مسلمان براى تأمين سلطه سياسى و اقتصادى خود بر آن ملتها ضرورى مىشمرد، به راه افتاد و نتيجه آن شد كه در طول دويست سال، كشورهاى اسلامى سراسر به خوان گسترده و بىمانع و رادعى براى غارتگران غربى تبديل شد و آنان از حاكميت مستقيم گرفته، تا مالكيت ثروتهاى زيرزمينى، تغيير خط يا زبان و حتّى تصرف كامل يك كشور اسلامى مانند فلسطين و تحقير مقدسات اسلامى و غيره، در اين كشورها پيش رفتند و مسلمانان را از همه بركات استقلال سياسى، اقتصادى و فرهنگى كه از جمله، رشد علمى و فرهنگى است، باز داشتند.
يك نگاه به وضعيت فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى و نظامى كشورهاى مسلمان امروز و مشاهده ضعف روحى و مادى آن و مداقه در نظامهاى سياسى و وضع دولتهاى