1) . آية الله زنجانى: به حاشيه مسأله 23 مراجعه شود.

2) . آية الله سيستانى: مگر اينكه جاهل به حصول استطاعت يا غافل از آن باشد، يا جاهل به وجوب حج يا غافل از آن باشد، و در اين جهل و غفلت معذور باشد. آية الله فاضل: چنانچه تا پايان اعمالِ حج، شرايط استطاعت باقى باشد، در اين صورت بايد حج را انجام دهد مگر اينكه انجام حج حرجى باشد، كه در اين فرض از خودش ساقط است، و در اين صورت بايد از تركه او - ولو از ميقات - نايب بگيرد، يا شخصى تبرعاً حج او را انجام دهد.

3) . آية الله اردبيلى: مگر اينكه بر او حرجى باشد. آية الله بهجت: هر وقت قدرت پيدا نمود، فوراً بايد به‌جا آورد ولو استطاعت شرعيه زايل شده باشد (كتاب حج، ص27). آية الله تبريزى: مگر جاهل قاصر بوده باشد و در صورت استقرار هم اگر رفتن به حج حرجى شود واجب نيست. آية الله خويى: مگر غافل از وجوب حج بوده و در غفلت خود معذور باشد كه در اين صورت حج بر او مستقر نيست و در صورت استقرار بايد به هر نحو كه ممكن باشد حج برود مگر اينكه حرجى باشد. آية الله سبحانى: چنانچه شرايط استطاعت در او جمع باشد هرچند مشقت زا وحرجى باشد، ولى اگر فعلاً استطاعت بدنى ندارد مثلاً مريض است و يا آن‌گونه حرجى است كه از حالت استطاعت بدنى خارج است، بايد نايب بگيرد. آية الله زنجانى: به حاشيه مسأله 3 مراجعه شود.

4) . آية الله زنجانى: به شرحى كه در حاشيه مسأله 23 گذشت.

5) . آية الله خامنه‌اى: اما اگر نايب از واجب بودن حج برخود بى‌خبر باشد، بعيد نيست كه حج نيابى او صحيح باشد. (مناسك حج، م79) آية الله زنجانى: و اگر حج نيابى به‌جا آورد باطل است مگر در صورتى كه انجام حجةالاسلام خود در امسال بر او واجب نباشد به تفصيلى كه در حاشيه مسأله 38 گذشت و اگر حج استحبابى به‌جا آورده باطل است.

6) آية الله اردبيلى: اگر شخص مستطيع حج استحبابى به‌جا بياورد و قصد تشريع نكند، حج او حج واجب خواهد بود و كفايت از حجةالاسلام مى‌كند، ولى اگر حج نيابتى به‌جا آورد، بنابر احتياط صحيح نيست.-