178 گوناگون نوشت و آنان را به اسلام و بهرهمندى از مزاياى آن فراخواند. وى كارگزاران وليد را نيز كنار گذاشت و افرادى صالح بر ولايات گماشت و اصلاحات عمومى و اجتماعى فراوانى را به وجود آورد. در دورۀ وى، بخشهايى از هند به تصرّف مسلمانان درآمد. سرانجام در رجب سال 101 ق، در دير سمعان، واقع در شهر حمص وفات يافت و همانجا به خاك سپرده شد. 1
و) يزيدبنعبدالملك
وى سال 71 ق به دنيا آمد. مادرش عاتكه، دختر يزيدبنمعاويه بود. يزيدبنعبدالملك چهرهاى زيبا و هيكلى درشت داشت. زنان بسيارى اختيار كرد و صاحب يازده پسر شد. وى پس از مرگ عمربنعبدالعزيز، خلافت را به دست گرفت، امّا برخلاف او، جوانى متكبّر و هرزه بود. تمامى كارگزاران عمر را بركنار كرد، اصلاحات خليفۀ پيشين را ناديده گرفت و اخذ خراج و ماليات از مردم را به وضع سابق بازگرداند؛ حتّى بر نخلها و مسيحيانى كه مسلمان شده بودند، ماليات و جزيه تعيين كرد. يزيدبنمهلب شورشى را نيز - كه به وسيلۀ عمر زندانى شده بود - آزاد ساخت. همين امر سبب شد تا ابنمهلب به يارى طرفداران خود بر كوفه و بصره تسلّط يابد و بار ديگر بر ضدّ خليفۀ اموى قيام كند. در دورۀ او، جنگها و شورشهايى در ايران و روم اتّفاق افتاد كه همه سركوب و مناطق ديگرى به جغرافياى اسلامى ملحق شد. دورۀ خلافت يزيد، چهار سال و چند ماه به طول انجاميد و سرانجام در شعبان سال 105 ق، بر اثر ابتلا به سل، در اردن درگذشت. 2