155 حضرت را براى محو كامل امويان و در رأس آنان معاويه ناكام گذاشتند. بىترديد اين خوارج بودند كه با كجفهمىهاى خويش جامعه اسلامى را از وجود امامان معصوم(عليهم السلام)محروم و به فرمانروايانى چون معاويه و يزيد مبتلا كردند؛
ه.) البتّه بىشك عامل اصلى شكست دينداران در دورۀ معاويه، ضعف بينش دينى و سياسى مردم جزيرةالعرب بود. هرگاه چنين اوضاعى بر جامعۀ اسلامى حاكم باشد و به گفتۀ شيخ مفيد، اركان جامعه را گروهى كجفهم، غنيمتجويان طمعكار، قبيلهگرايانى كه متعصّبانه و بدون توجّه به ملاكهاى دينى از رييس قبيلۀ خود پيروى مىكنند و كسانى كه فاقد بينش دينى و سياسى هستند تشكيل دهند، شهادت مظلومانۀ امام على(ع)، امام حسن(ع)، حجربنعدى و ساير شيعيان در يمن و طائف و كوفه، امرى غيرممكن و دور از انتظار نخواهد بود.
خودآزمايى
1. معاويه در چه سالى اسلام آورد و پيامبر(ص)او را از چه گروهى خواند؟
الف) هشتم هجرت، طلقاء t ب) پنجم بعثت، مهاجرين
ج) هشتم هجرت، مؤلّفة قلوبهمًّ t د) گزينههاى الف و ج صحيح هستند.
2. اصطلاح «مؤلّفة قلوبهم» به چه معناست؟
الف) آنان كه انگيزه معنوى نيرومندى ندارند.
ب) آنان كه با تشويق مالى مىتوان محبّتشان را جلب كرد.
ج) آنان كه دلهايى رقيق و انگيزههايى خالص دارند.
د) گزينههاى الف و ب صحيح هستند.
3. معاويه جمعاً چه مدّت در شام و سرزمين اسلامى امارت و خلافت كرد؟
الف) چهل سال t t ب) بيست سال
ج) سى سال t t د) ده سال