282
21. طواف، آموزش نظم
هستى بر نظم استوار است. پايايى آفرينش نيز در گرو نظم است. نظم به هستى زيبايى مىبخشد و موجب مىشود هر پديدهاى در جاى خود باشد و با پاى بيرون ننهادن از جايگاه خويش، سبب آشفتگى در روند آفرينش نشود. خداوند از بندگانش نيز خواسته است با هستى، همسو و همنوا شوند و آينهدار آفرينش در نظم و انضباط باشند. بر اين پايه، خداوند، به بهانههاى گوناگون، آنان را به فراگرفتن نظم واداشته است نمونه اين آموزش نظم، شيوه تشريع مناسك حج براى زائران است.
استاد شهيد مرتضى مطهرى(رحمة الله) مىفرمايد:
طواف مثل نماز است، مانند نماز درس نظم و انضباط است، لذا متوجه اطراف شدن و تمايل به اين طرف و آن طرف در آن ممنوع است. به علاوه، مطابق فقه شيعه، به نحو خاصى بايد شانۀ چپ هميشه متوجه كعبه باشد. حتى پيرمردترين افراد بايد مقيد به اين نظم و انضباط باشد. 1
همچنين ما مىبينيم كه روح احرام، تمرين به ترك محلّلات است، كه بعضى از آنها مستحباتند، براى اينكه آمادگى كامل براى انضباط پيدا شود. 2
دكتر على شريعتى در اينباره مىنويسد:
عبادت در حج، يك حالت خاص دارد؛ چنانكه اين حالت در تمام صور ديگر عبادات اسلامى هم هست، اما در حج، واقعىتر و متجلىتر است. حالت عبادى كه در اسلام هست و عباداتى كه به عنوان اصول و وظيفه، به مسلمان اعلام مىشود، اولاً داراى نظم و نظام و ترتيب خاصى است؛ يعنى فقط يك وابستگى و تجلى احساسِ فرد نسبت به خداوند نيست؛ بىشكل و بىنظم و