245
اختلاف علما در مسأله مهمّه ذبح
هنگامى كه حضرت ابراهيم مأمور شد كه فرزند خود را ذبح كند، حضرت اسماعيل سيزده سال داشت، بينالعلماء مُخْتَلفٌفيه است كه آيا كدام يك از حضرت اسماعيل و اسحاق ذبح شدند؟ چون دلالت آيات قرآنيّه نيز مشتبه است، لهذا علماى اعلام نتوانستهاند در تحديد مسأله ذبح اتفاق كنند.
بعضى قائل به اسماعيل و برخى به اسحاق شدهاند، اگرچه مورّخين يهود و نصارا بعض دلايل آورده، علمايى را كه معتقد قول ثانى هستند تصديق نمودهاند، وليكن حضرت اسدالله الغالب على بن ابىطالب(ع)، و عمر بن خطاب، عبدالله بن عمر، كعبالاحبار، سعد بن جبير، مسروق، ابوالهذيل زهرى، عبدالله بن عباس، ابوهريره، عبدالله بن عمرو بن عاصى [عاص]، ابوالطّفيل عامر بن وايل، مقاتل، عبدالله بن مسعود، قتاده، عكرمه، عباس بن عبدالمطلب و حضرت امام جعفر صادق(ع) و از تابعين سعيد ابن مسيّب، مجاهد، حسن بصرى، شعبى قائلاند كه ذبيحالله حضرت اسماعيل است.
ابن كثير هم گفته است كه اقوال مشاراليهم مستند به اقوال صحيحه بوده و به صحت اعتقاد اول حكم كرده است. ما هم گوييم كه به قراين عقليه و قويه بهدرجه يقين و ثبوت رسيده است كه ذبيح حضرت اسماعيل است، زيرا در حالتىكه حضرت ابراهيم به هشتاد و شش سال رسيده و به فرزندى نائل نشده بوده است، حضرت اسماعيل زيبافزاى قماط وجود گرديد و چون بر حسب بشريت مقتضى محبت ابوّت