144
استطراد
خواص مخصوصه كعبةالله خارج از تعداد و احصا است. و اينكه سيّاحين ملل و اقوام خارجه جسارت نمىكنند به داخل حدود سعادت محدود درآيند، از خواص جليله بلداللهالامين شمرده مىشود. سياحى «جبون» نام از اهالى اوروپ 1، در رسالهاى كه منتشر ساخته است گفته است كه چون سياحين خارجه را اهالى مملكت بهداخل شهر نمىگذارند، به اين جهت بايد وقايع حجازيه را از تواريخ اسلام نوشت و يا اينكه از كسانىكه به حجاز آمد و رفت كردهاند سؤال نمود و فهميد و اگرچه مشاراليه در ضد اسلاميت، بعض مقالات هم نوشته است وليكن از سياحين مشهوره «برق حارد» نام و «لودوويكو بارتاما» نام ايتالى 2 كه از اهالى روم است و «ژوزف تپس» نام از اهالى «اكسه تر» كه اسم قصبهاى از انگلستان است، قطعه حجازيه را سياحت نموده و هريك سياحتنامهاى كه شامل مشهودات آنها است طبع و نشر نمودهاند و اينها ثابت مىكنند كه ادعاى «جبون» سالفالذكر غيرصحيح و هذيانات واقعه او ناشى از تعصب طبيعى بوده و مشاراليه خطاى صريح نموده است.
«لودوويكو بارتاما» در سال نهصد و بيست از هجرت و «ژوزف تپس» نيز در سال هزار و يكصد و هفت هجرى، هر گوشه آن قطعه مقدسه مباركه را سياحت كرده و