95 « قَدِيرٌ؛ » «خدا بر هر چيز تواناست». (نور:45) ازاين‌رو هرچه را اراده كند، بى‌درنگ تحقق مى‌يابد. اراده خداوند يا بدون واسطه است يا با واسطه فرشته‌ها و پيامبران. به اراده بدون واسطه، اراده تكوينى و تقديرى، و به اراده با واسطه، اراده تشريعى گويند. ¹

اراده تكوينى را از آن رو تكوينى گويند كه به امور تكوينى، مانند آسمان و زمين، تعلق گرفته است و از آن رو تقديرى گويند كه به عالم تقدير، نه عالم قضاى حتمى، مربوط است. اراده تشريعى را از آن رو تشريعى گويند كه به واسطه قانون و شريعت است. در اراده تشريعى، اراده خداوند بر اين است كه ميان انسان‌ها يگانه‌پرستى رواج يابد. اما اراده او بر اين است كه انسان‌ها با اراده خود، به توحيد گرايش يابند و شريعتش را اجرا كنند. بنابراين برخى انسان‌ها فرمان‌بردارند و برخى عصيانگر. در نتيجه، اراده تشريعى تخلف‌پذير است. ولى در اراده تكوينى چون عامل مختار واسطه نيست، اراده، تخلف‌پذير نيست.

بر اين اساس اراده در آيه « إِذٰا أَرٰادَ اللّٰهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلاٰ مَرَدَّ لَهُ » ؛ «و هنگامى كه خدا براى قومى [به خاطر اعمالشان] بدى [و عذاب] بخواهد، هيچ چيز مانع آن نخواهد شد». (رعد: 11) اراده تكوينى است و اراده در آيه « مٰا يُرِيدُ اللّٰهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ » ؛ «خداوند نمى‌خواهد شما را در تنگنا قرار دهد، بلكه مى‌خواهد شما را پاك سازد». (مائده: 6) اراده تشريعى است؛ زيرا، در صدر اين آيه سخن از امر به غسل، وضو و تيمم است كه