138
ب. واقعه كربلا وشهادت امام حسين(ع)
ابن خلدون مىنويسد: «چون ستم يزيد وكارگزارانش فراگير شد وفرزند رسول خدا(ص) ويارانش را كشت، مردم سر به شورش برداشتند». 1
وقتى كه بشيربن جذلم خبر شهادت امام حسين(ع) وبرگشتن اسيران را به اهل مدينه داد، گويا بانگ وخبر بشير، نفخه صور بود كه عرصه مدينه را صبح قيامت كرد. زنان مدينه بى پرده از خانهها بيرون آمدند وبه طرف دروازه مدينه رهسپار شدند، به گونهاى كه هيچ مرد وزنى نماند جز اينكه با پاى برهنه بيرون مىدويد وفرياد مىزد
« وامحمّداه، واحسيناه » ؛ مثل روزى كه پيامبر خدا(ص) از دنيا رفته بود. 2
امام سجاد(ع) خطبهاى خواند وسخنانش در مردم مدينه سخت اثر كرد. از سوى ديگر، زينب كبرى(عليها السلام) ومادران شهيدان كربلا، هر يك فضاى گستردهاى از محيط جامعه خود را تحت تأثير رخدادهاى واقعه عاشورا وآنچه در راه كوفه وشام ومجلس يزيد ديده بودند، قرار مىدادند.
ج. نابسامانىهاى سياسى
از ديگر عوامل مؤثر در قيام مردم مدينه در برابر دولت اموى، روشهاى ناشايست اخلاقى وتصميمگيرىهاى ناشيانه سياسى بود كه