93

تقسيم توحيد نزد وهابيان

وهابيان توحيد را بر سه نوع تقسيم نموده‌اند: ربوبى، الوهى وتوحيد در اسما وصفات.

ابن عثيمين مى‌گويد:

توحيد ربوبى؛ يعنى اختصاص دادن خلق، ملك وتدبير به خداوند. توحيد الوهى همان توحيد عبادت است؛ يعنى اينكه عبادت تنها مخصوص خداوند است. توحيد اسما وصفات؛ يعنى اثبات هر صفتى كه در ادله بر خداوند ثابت شده، لكن بدون در نظر گرفتن نظير وشبيهى براى خداوند. ¹

نقد

اين تقسيم اشكالاتى دارد كه به برخى از آنها اشاره مى‌شود:

1. ربوبيت به معناى خالقيت نيست، بلكه همان‌گونه كه قبلاً به آن اشاره شد عبارت از تدبير واداره عالم وتصرّف در شئون آن است.

2. از بررسى آيات ومطالعه تاريخ بت‌پرستان به دست مى‌آيد كه توحيد در خالقيت مورد اتفاق مردم شبه جزيرة العرب بوده، وتنها مشكل آنان توحيد در ربوبيت والوهيت وعبوديت است. از همين رو خداوند متعال به پيامبرش مى‌فرمايد:

(وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّٰهُ) (لقمان:25)

و هرگاه از آنان سؤال كنى چه كسى آسمان‌ها وزمين را آفريده است، مسلماً مى‌گويند: الله.