129بعضى رفتارها از مؤمنان يا منافقان، جنگهاى بدر و احد و احزاب و مانند آن بوده است.
با وجود اين واقعيت، انسجام و هماهنگى قرآن نشان مىدهد كه منشأ صدور آن، وجودى است كه چيزى او را به عجز نمىافكند و هيچ امرى بر او پوشيده نيست و او در كار خود، به انديشه و تفكر طولانى مدت نياز ندارد.
سه - انديشه واحد، بيانهاى متعدد
بسيارند مواردى كه قرآن كريم، فكرى يا مضمونى را در آيات و سورههاى مختلف بارها بيان كرده است، با اين تفاوت كه شيوۀ عرضه و كيفيت طرح و تأكيد نمودن بر جهات حركتآفرين و انگيزانندۀ هريك، غير از ديگرى است. همچنين اين كار به شيوههاى گوناگون انجام شده است كه حكايت از تسلط بسيار بر سخن و مهارت در بيان دارد و چشم هر انسان ژرفانديش و دقيقبين را به خود خيره مىسازد.
گرچه هر يك از اين وجوه سهگانه، به تنهايى توانايى اثبات اعجاز قرآن كريم را ندارد، اما در كنار هم، اعجاز قرآن در اسلوب و روش بيان را تثبيت و تأييد مىكنند.
به ظاهر، اين وجه اعجاز، از مهمترين و تأثيرگذارترين وجوه اعجاز در قرآن است كه به بركت آن، قرآن به صحنۀ واقعيت زندگى فردى و اجتماعى بشر پاى نهاده و فتحى بزرگ را نصيب خود كرده است؛ زيرا هر يك از افراد بشر، به سليقه و فطرت خود، بدون نياز به تأمل و انديشهورزى خاص عالمان و محققان، آن را درك مىكنند و مفاهيمش را درمىيابند. بلكه ما مىتوانيم از تأثيرگذارى پرقدرت اين شكل از اعجاز قرآن، به نقش و اهميت والاى آن پى ببريم، به ويژه در محيط آن روزِ جزيرةالعرب كه فصاحت و بلاغت، بازارى گرم و رايج داشت و تفاخر و سبقت جستن در فصاحت و بلاغت، نشانۀ بارز آن بود. ازاينرو مناسب بود نگاهى همراه با توجه و تعمق به اين مسئله بيندازيم و شواهد و مؤيدات آن را ملاحظه كنيم.