232
إِلاّٰ يَخْرُصُونَ 1 و مىفرمايد: لَقَدْ جِئْنٰاكُمْ بِالْحَقِّ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كٰارِهُونَ 2 و نيز مىفرمايد: وَ مٰا أَكْثَرُ النّٰاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ 3 و همچنين مىفرمايد: وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ النّٰاسِ لاٰ يَعْلَمُونَ . 4
دربارۀ اين فرمودۀ خدا: وَ شٰاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ 5 نيز: وَ أَمْرُهُمْ شُورىٰ بَيْنَهُمْ 6 بايد گفت كه مراد از اين دو مشورت، تعيين خليفه نيست. وگرنه بر پيامبر (ص) لازم بود كه دربارۀ تعيين خليفۀ پس از خود، با اصحابش مشورت مىكرد. در صورتى كه همه اتفاقنظر دارند كه پيامبر (ص) چنين كارى نكرده است و فقط در مسائل نظامى و جنگها و مانند اينها با اصحاب خود مشورت مىكرد.
ابن كثير مىنويسد: «او[ (ص) ] در جنگها و مانند آن، با اصحاب مشورت مىكرد». 7
فخر رازى نيز مىگويد: «كلبى و بسيارى از علما مىگويند كه اين امر در آيۀ وَ شٰاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ مخصوص مشورت در جنگهاست». 8
قرطبى مىنويسد: «او[ (ص) ] دربارۀ ديدگاههاى مربوط به مسائل جنگى با اصحاب خود مشورت مىكرد». 9
اهل سنّت، خلافت عمر را درست مىدانند، درحالىكه با مشورت مسلمانان نبوده و ابوبكر به تنهايى او را تعيين كرده است. در نتيجه مىتوان گفت، هيچ دليل صحيحى