136اتحاد ذاتى و حقيقى است؛ به‌گونه‌اى‌كه هر عاشقى رنگ معشوق بگيرد، جدايى آن دو از هم ممكن نيست:

صبغة الله هست خمّ رنگ هو پيسه‌ها يك‌رنگ گردد اندرو

يعنى رنگ الهى از خم رنگ هوس نيست. اين خم به‌گونه‌اى است كه همه رنگ‌ها رنگ او را مى‌گيرند: صِبْغَةَ اللّٰهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً (بقره:138)

چون در آن خم افتد و گوييش قم از طرب گويد: منم خم، لا تلُم

سه - آتش و آهن

آهن وقتى در آتش گداخته مى‌شود، رنگ آتش مى‌گيرد؛ زيرا در آتش محو مى‌شود:

رنگ آهن، محو رنگ آتش است زآتشى مى‌لافد و خامش‌وش است

چون به سرخى گشت همچون زر كان پس انا النارست لافش بى‌زبان

شد ز رنگ و طبع آتش محتشم گويد او: من آتشم من آتشم

آتشم من گر تو را شك است و ظن آزمون كن، دست را در من بزن ¹

يعنى رنگ آهن، محو رنگ آتش مى‌شود و فرياد برمى‌آورد من آتش هستم. اگر باور نمى‌كنى، مى‌توانى به آهن دست بزنى تا شك و گمان تو برطرف شود.

چهار - خطاب به حسام‌الدين

مولوى در خطاب به حسام‌الدين به منظور ادامه دادن كار نوشتن