56فتواى عمر مخالفت نكردهاند.
از حسن بصرى و طاووس نقل شده است كه در صورت ازدحام، بر پشت برادرت، و از مجاهد حكايت شده است كه بر پاى او سجده كن. 1
پرسشى از اين عالمان داريم كه اگر زنى هنگام ازدحام، پشت سر مردى به نماز ايستاده باشد، آيا مىتواند بر پشت آن مرد يا بر ساق پاى او سجده كند؟ ديگر آنكه سجده بر پشت آن مرد، افضل است يا بر پاى او؟
با استدلالى كه ابن حزم در رد مالك داشت، مىتوان پاسخ اين سؤال را فهميد؛ يعنى خداوند بر ما سجده را واجب كرده، ولى نگفته است بر چه چيزى سجده كنيد. پس بر هر چيزى، حتى بر پشت يا پاى مرد بيگانه و نامحرم نيز مىتوان سجده كرد. از اين گذشته، اگر نمازگزار جلويى كفش به پا داشت، طبق اين فتوا و مبنا مىتواند بر آن سجده كند.
كسانى كه بر اماميه خرده مىگيرند كه بر تربت كمحجم و پاكيزه و خوشبوى امام حسين(عليه السلام) سجده مىكنند، خود به سجده بر منبر، با حجم و سنگينى وزنش، فتوا مىدهند.
ابن قدامه گفته است:
اگر امام جماعت در اثناى خطبهخوانى نماز جمعه، آيه سجدهدار تلاوت كرد، مختار است در اينكه از منبر پايين بيايد و بر زمين سجده كند يا اگر امكان دارد بر همان منبر سجده كند يا به طور كلى سجده را رها كند. عمر گاهى سجده كرده و زمانى ديگر، ترك نموده است. 2