155
نتيجه
شايسته است مسلمانان درباره مسائل فقهى و اصولى بيشتر تحقيق كنند، بهگونهاى كه با مراجعه به متون روايات و احاديث، از ديدگاههاى كارشناسى فقها و آراى صريح آنان بيشتر آگاه شوند تا دريابند آنان كه تهمت بدعت را بر ديگران اطلاق مىكنند يا از روى نادانى به اين كار مبادرت مىورزند يا از نادانهاى متعصب يا كمسواد هستند يا از كسانى كه خود، مبتلا به بدعت شده و چنان در آن فرو رفتهاند كه بدعت در نزد آنان چون سنتهايى شده است كه نسل به نسل آن را به ميراث مىبرند و ديگران را بر آن مقياس داور قرار مىدهند و آنان را بدعتگذار مىدانند، در حالى كه نمىدانند خود، بدترين بدعتگذارانند!
درباره تك تك مسائل مورد اختلاف، تحقيقات عميق و گستردهاى به رشته تحرير درآمده و مناظرههاى علمى و احتجاجهاى مبرهن بسيارى انجام گرفته است كه براى بيرون آمدن از ابهامهاى بىدليل كافى است. پس همه بندگان بايد از خدا بترسند و در حكم كردن بر ديگران