113

استغفار

استغفار به معناى طلب مغفرت و آمرزش به زبان و عمل است. ¹ ازاين‌رو استغفار به زبان تنها، در رهايى انسان از عذاب الهى كفايت نمى‌كند، بلكه بايد رفتار و كردار هم نشان‌دهنده دورى از گناه باشد. فرق استغفار با توبه در اين است كه توبه به معناى پشيمانى با تصميم بر بازگشت نكردن به گناه است. اما استغفار، طلب آمرزش و مغفرت از پروردگار و اصرار بر محو پرونده گناه گذشته است. استغفار با مشتقات آن در آيات قرآن بيش از 120 بار آمده است كه بيانگر اهميت اين موضوع در قرآن كريم است. برخى آيات نيز به استغفار در سحرگاهان توصيه مى‌كنند؛ چون در آن لحظات به استغفاركنندگان، وعده استجابت دعا و عفو و بخشش داده شده است.

خداوند استغفار در سحر را از اوصاف پرهيزكاران مى‌شمارد و مى‌فرمايد:

اَلصّٰابِرِينَ وَ الصّٰادِقِينَ وَ الْقٰانِتِينَ وَ الْمُنْفِقِينَ وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحٰارِ (آل عمران: 17)

آنها كه [در مسير اطاعت و ترك گناه] استقامت مى‌ورزند، راستگويند، [در برابر خدا] خضوع و [در راه او] انفاق مى‌كنند و در سحرگاهان از خداوند آمرزش مى‌طلبند.

خداوند براى بندگان گناهكارش دو امان گذاشته است؛ يكى رسول‌خدا(ص) و ديگرى استغفار است. خداوند مى‌فرمايد: وَ مٰا كٰانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ؛ «و [نيز] تا [گروهى از آنها] استغفار مى‌كنند،