97مىشوند و با شدت به آنها گفته مىشود تا روز قيامت برگشتى نيست.
پاسخ: اولاً، اين دو آيه، عام است. اما رجعت با ادلهاى كه گذشت، براى عدهاى خاص است. بنابراين طبق قانون حمل عام بر خاص كه عقلاً در خطاباتشان آن را پذيرفتهاند، عام به وسيله اين دليل خاص، تخصيص مىخورد و مورد رجعت از دو آيه مذكور خارج مىشود؛
ثانياً، تقاضاى برگشتى كه در سوره مؤمنون آمده، مربوط به لحظه جاندادن است كه كافر در آن لحظه از خداوند مىخواهد به دنيا برگردد و گذشته را جبران كند ولى با پاسخ منفى مواجه مىشود و به وى مىگويند كه تا روز برانگيخته شدن (زنده شدن) در عالم برزخ مىماند. در نتيجه، اين مسئله با رجوع عدهاى پس از قرنها كه در عالم برزخ به سر بردهاند، منافاتى ندارد. با توجه به مفهوم ( يَوْمِ يُبْعَثُونَ ) ؛ «روزى كه زنده شوند»، ممكن است آن روز، اعم از روز قيامت باشد؛ يعنى براى عدهاى آن روز، افزون بر زنده شدن در قيامت، روز رجعت هم باشد و براى گروه بسيارى، روز قيامت باشد.
3. رجعت، بازگشت فعل به قوه نيست
رجعت مستلزم بازگشت فعل به قوه است كه محال است؛ زيرا موجودى كه استعداد كمال دارد، هنگامى كه