72در اين آيه مراد از «رفث» همبسترى و بهرهگيرى لذت جنسى است كه بايد در حج از آن اجتناب كرد كه به يقين اين دستور خداوند در موسم حج بىحكمت نيست.
«حاجى با مقدارى خوددارى از نيازهاى روانى و بيولوژيكى (آميزش، ازدواج، آرايش) مفاهيمى چون تعادل، توانايى، تحمل محروميت و توانايى فداكارى و ايثار را در ذهن خود جاى مىدهد و اراده و تن را در برابر نيازهاى مختلف مادى و روانى مقاوم مىسازد؛ يعنى وى بر شيوههاى تربيتى فردى و اجتماعى، براساس قانون توحيدى پاى مىفشارد و عمل مىكند و مىتواند حالت نابهنجارى را كه انسان در برابر نيازمندىها و دارايىهاى گوناگونش در آن به سر مىبرد، پشت سر گذارد. در حج نيروهاى عاطفى بهنجار نسبت به ديگران رشد مىكند و ثابت مىشود كه انسان مىتواند عواطف فردى خويش را زير پا گذارد و آن را نثار جامعه كند». 1
اگرچه مراعات پوشش و آرايش در كاهش فشار جنسى و فساد اخلاقى در جامعه مؤثر است، ولى عامل مهمتر، تربيت دينى زن و مرد مسلمان در عمل است كه در برخوردهاى اجتماعى مرتكب گناه نشوند. نمونه عملى اين نوع تربيت در حج به خوبى نمايان است. چگونه