21

ج) هدايت عمومى

از ويژگى‌هاى ديگر حج، نقش هدايتگرى عمومى آن است كه موجب توجه به بعد اجتماعى حج مى‌شود. خداوند در قرآن مى‌فرمايد:

(إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ ) (آل‌عمران: 96)

نخستين خانه‌اى كه براى مردم [و نيايش خداوند] بنا نهاده شد، همان است كه در سرزمين مكه است كه پربركت و مايه هدايت جهانيان است.

كلمه «مبارك» از ماده بركت و بر وزن مفاعله به معناى «خير كثير» است. كعبه را مبارك گويند، چون خير فراوان در آن قرار داده شده است. اگرچه مبارك بودن خانه كعبه شامل بركات دنيوى و اخروى است، اما با در نظر گرفتن تقابلى كه با جمله هُدىً لِلْعٰالَمِينَ پيدا كرده است، روشن مى‌شود كه مراد از آن، تنها بركات دنيوى است كه عمده آن فراوانى ارزاق و توجه به آبادى به واسطه حج است. ¹

همچنين «اين خانه مقدس، رمز وحدت مردم و مركزى براى اجتماع دل‌ها و كنگره‌اى عظيم براى استحكام پيوندهاى گوناگون است. در پرتو اين خانه مقدس و مركزيت و معنويت آن كه از ريشه‌هاى عميق تاريخى مايه مى‌گيرد، [مردم] مى‌توانند بسيارى از