123
8. نمايش زندگى اجتماعى بدون فاصله به جهانيان
يكى از جلوههاى اجتماعى حج كه انسان از ديدن آن لذت مىبرد، نزديكبودن زندگى انسانها به يكديگر در موسم حج است. در مراسم حج، گذشته از اينكه افراد توانگر از سراسر جهان شركت مىكنند، عمدهاى از شركتكنندگان را نيز مردم عادى تشكيل مىدهند. بهواقع، بخشى از مردمى كه در اجتماع بزرگ حج حضور دارند، مردم عادى و فقيرند. اين مردم، با افراد توانگرى كه از سراسر جهان در آن اجتماع حضور يافتهاند به هنگام مراسم چند روزه حج، با پوشيدن لباس احرام، به دور از اختلافات نژادى، زبانى، قومى و اجتماعى، نمونهاى از يك زندگى بدون فاصله را مقابل ديدگان جهانيان به نمايش مىگذارند؛ چنانكه يكى از مستشرقان به نام «ساريس وادى» در كتاب «عقل سليم» مىنويسد:
مسلمانان از هر سو و از راههاى هوايى، زمينى و دريايى كوچ مىكنند و همه در يك مسير جارى مىشوند و در يك مكان گردهم مىآيند. هرچند آنها از نظر لباس، مليت، رنگ، زبان، موقعيت اجتماعى، توانگرى و درويشى، در سطوح مختلفاند، اما همه لباس احرام در بر مىكنند. همگى اعم از پادشاه و رعيت، ثروتمند و فقير، آنان كه از سُلاله پيامبرند و آنانى كه تازه مسلماناند، همه و همه در برابر آفريدگار بزرگ چون