279
2. ديدگاه شيعيان دوازده امامى درباره «زيديه» چيست؟
زيديه، فرقه‌اى است كه پس از امام‌سجاد(ع) پديد آمد. پيروان اين فرقه، زيد فرزند امام‌سجاد(ع) را امام‌و ديگر ائمه را تنها پيشوايان علم و معرفت مى‌دانند.
زيد، فرزند امام‌سجاد(ع) در نيمه قرن‌هاى اول و دوم هجرى مى‌زيست و در برابر هشام بن‌عبدالملك، حاكم اموى قيام كرد و به شهادت رسيد. امامان معصوم و دانشمندان اماميه، زيد را به دليل داشتن دانش، تقوا و شجاعت مى‌ستايند و مدعى امامت نمى‌دانند. بلكه مى‌گويند زيد تنها به انگيزه امر به معروف و نهى از منكر و اصلاح كارها و واگذارى حكومت به ائمه قيام كرد. ازاين‌رو، خود زيد را شيعه امامى مى‌توان دانست.
فرقه‌هايى از زيديه، خلافت ابوبكر و عمر را مشروع مى‌دانند و دليلشان جواز خلافت مفضول با وجود افضل است. اما اين اعتقاد را به زيد نمى‌توان نسبت داد و جملاتى كه از زيد در برخى از «كُتب فِرق» نقل شده است، تنها بر تفاوت دو خليفه با بنى‌اميه دلالت مى‌كند. بنابراين روايات صحيح را درباره امامى بودن زيد نمى‌توان رد كرد. پس از زيد، دانشمندانى به تنظيم عقايد و احكام او پرداختند و مذهب زيديه را پديد آوردند. به عقيده زيديه پيامبر تنها به امامت سه امام‌نخست تصريح كرده است و پس از امام‌سوم كسى ميان امامان معصوم شرايط امامت كه مبارزه با ستمگران است را ندارد. ازاين‌رو، زيديان به امامت امام‌سجاد(ع) و امامان بعدى باور ندارند؛ زيرا به جهاد علنى نپرداختند و به جاى او زيد و يحيى بن زيد و محمد بن عبدالله (نفس زكيه) و شمارى ديگر را امام‌مى‌دانند كه به جهاد پرداختند.